Składka zdrowotna w 2026 roku pozostanie na dotychczasowych zasadach. Po zawetowaniu przez Prezydenta ustawy o reformie składki zdrowotnej, przedsiębiorcy i osoby pracujące na etacie będą nadal obliczać swoje zobowiązania według obecnych reguł. Sprawdź, ile dokładnie zapłacisz za ubezpieczenie w Narodowym Funduszu Zdrowia w nadchodzącym roku.
Najważniejsze informacje o składce zdrowotnej w 2026 roku:
- Minimalna składka wyniesie 432,54 zł – to kwota obowiązująca przedsiębiorców na skali podatkowej i podatku liniowym, wynikająca z 9% minimalnego wynagrodzenia krajowego (4 806 zł w 2026 roku)
- Pracownicy zapłacą 9% wynagrodzenia brutto – składka jest automatycznie potrącana przez pracodawcę i nie można jej odliczyć od podatku
- Ryczałtowcy czekają na ostateczne stawki – ich składka zależy od przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału 2025 roku, które GUS ogłosi w styczniu 2026
Spis treści
Składka zdrowotna dla pracowników – ile zapłacisz w 2026 roku?
Jeśli pracujesz na etacie, składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% Twojego wynagrodzenia brutto. Pracodawca automatycznie potrąca tę kwotę z pensji i odprowadza do ZUS, który następnie przekazuje środki do NFZ.
Przyjrzyjmy się konkretnym kwotom przy różnych poziomach wynagrodzeń:
| Wynagrodzenie brutto | Składka zdrowotna miesięcznie |
|---|---|
| 4 806 zł (minimalne) | 432,54 zł |
| 5 000 zł | 450,00 zł |
| 6 000 zł | 540,00 zł |
| 7 000 zł | 630,00 zł |
| 8 000 zł | 720,00 zł |
| 10 000 zł | 900,00 zł |
| 15 000 zł | 1 350,00 zł |
Ważna informacja: od 2022 roku składka zdrowotna nie podlega odliczeniu od podatku. To oznacza, że całą kwotę musisz zapłacić bez możliwości zmniejszenia zobowiązania podatkowego, co dla wielu osób stanowi znaczące obciążenie budżetu domowego.
Przedsiębiorcy na skali podatkowej – zasady naliczania składki
Prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą i rozliczasz się na zasadach ogólnych? Twoja składka zdrowotna w 2026 roku wyniesie 9% dochodu z poprzedniego miesiąca, liczonego narastająco od początku roku. Jednak nawet jeśli Twój dochód jest niski lub wynosi zero, musisz zapłacić minimalną składkę w wysokości 432,54 zł miesięcznie.
Jak to działa w praktyce? Załóżmy, że w styczniu 2026 roku osiągnąłeś dochód 10 000 zł. W lutym zapłacisz składkę: 10 000 zł × 9% = 900 zł. Jeśli w lutym Twój dochód wyniesie 8 000 zł, to w marcu składka będzie liczona od łącznego dochodu stycznia i lutego: (10 000 + 8 000) × 9% = 1 620 zł.
Uwaga: Dochód to przychód pomniejszony o koszty uzyskania przychodu. To właśnie ta kwota stanowi podstawę do wyliczenia składki zdrowotnej.
Niestety, przedsiębiorcy na skali podatkowej nie mogą w żaden sposób odliczyć zapłaconej składki zdrowotnej – ani od przychodu, ani od dochodu, ani od podatku. Jest to jeden z najbardziej krytykowanych elementów obecnego systemu składek.
Podatek liniowy a składka zdrowotna w 2026
Przedsiębiorcy opodatkowani liniową stawką 19% mają nieco korzystniejsze warunki. Ich składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu z poprzedniego miesiąca (również liczonego narastająco), z tą samą minimalną kwotą 432,54 zł miesięcznie.
Przykładowo, przy dochodzie 15 000 zł w styczniu, w lutym zapłacisz: 15 000 × 4,9% = 735 zł. To wyraźnie mniej niż na skali podatkowej, gdzie byłoby to 1 350 zł.
Dodatkowo przedsiębiorcy na podatku liniowym mogą odliczyć część zapłaconej składki od dochodu, ale tylko do określonego limitu. W 2025 roku limit ten wynosił 8 700 zł rocznie – dla 2026 roku czekamy na oficjalne potwierdzenie wysokości tego progu.
„W 2023 roku przeciętna składka zdrowotna przedsiębiorcy na skali podatkowej wynosiła 891 zł miesięcznie, podczas gdy dla podatku liniowego było to 567 zł – różnica sięgała niemal 4 000 zł rocznie.” – dane ZUS
Ryczałt ewidencjonowany – ile zapłacą ryczałtowcy?
Jeśli rozliczasz się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, wysokość Twojej składki zdrowotnej zależy od rocznych przychodów. System jest trójstopniowy i oparty na przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniu z IV kwartału 2025 roku.
GUS zazwyczaj publikuje tę wartość około 20 stycznia, więc dokładne kwoty składek dla ryczałtowców poznamy dopiero wtedy. Na podstawie szacunków możemy jednak określić zasady:
Przedziemiębiorcy z przychodem do 60 000 zł rocznie zapłacą składkę w wysokości 60% przeciętnego wynagrodzenia. Jeśli przyjmiemy, że przeciętne wynagrodzenie wyniesie około 8 500 zł, składka miesięczna to około 510 zł.
Przy przychodach od 60 000 do 300 000 zł rocznie podstawą będzie 100% przeciętnego wynagrodzenia, co przy tych samych założeniach da około 850 zł miesięcznie.
Dla najwyższego progu – powyżej 300 000 zł przychodu rocznie – składka wyniesie 180% przeciętnego wynagrodzenia, czyli szacunkowo około 1 530 zł miesięcznie.
Dobra wiadomość: ryczałtowcy mogą pomniejszyć przychód o 50% zapłaconych składek zdrowotnych, co częściowo rekompensuje to obciążenie.
Emeryci i renciści – automatyczne odprowadzanie składki
Osoby pobierające emeryturę lub rentę również płacą składkę zdrowotną, która wynosi 9% świadczenia brutto. Kwota jest automatycznie potrącana przez ZUS przed wypłatą świadczenia, więc emeryt lub rencista nie musi nic robić – otrzymuje już pomniejszoną kwotę.
Przykładowo, przy emeryturze 3 500 zł brutto, składka zdrowotna wyniesie 315 zł, a na konto trafi 3 185 zł (pomniejszone również o zaliczkę na podatek dochodowy, jeśli świadczenie przekracza kwotę wolną od podatku).
Kto nie musi płacić składki zdrowotnej?
Istnieją grupy osób, które są ubezpieczone w NFZ, ale nie odprowadzają składki we własnym zakresie:
Dzieci i młodzież do 18. roku życia – są automatycznie objęte ubezpieczeniem zdrowotnym bez konieczności opłacania składki. Po ukończeniu 18 lat muszą być ubezpieczone jako studenci, pracownicy lub przez rodziców.
Współmałżonkowie – możesz być ubezpieczony jako członek rodziny pracującego lub prowadzącego działalność małżonka. Warunkiem jest brak własnych dochodów i nieposiadanie tytułu do ubezpieczenia.
Studenci do 26. roku życia – studiując w trybie stacjonarnym, jesteś automatycznie objęty ubezpieczeniem bez konieczności płacenia składki.
Kobiety w ciąży i po porodzie – przez okres ciąży oraz do 42 dni po porodzie, jeśli nie mają innego tytułu do ubezpieczenia.
Zleceniobiorcy i umowy o dzieło
Składka zdrowotna z umowy zlecenia działa podobnie jak dla pracowników etatowych – wynosi 9% wynagrodzenia brutto i jest potrącana przez zleceniodawcę. Wyjątek stanowią studenci do 26. roku życia, którzy są zwolnieni ze składek zdrowotnych od umów zlecenia, jeśli uczą się stacjonarnie.
Uwaga: umowy o dzieło nie podlegają oskładkowaniu, co oznacza, że ani zleceniodawca, ani wykonawca nie odprowadza z nich składki zdrowotnej. Jednak wykonawca musi mieć ubezpieczenie z innego tytułu (np. z etatu, działalności gospodarczej lub jako członek rodziny).
Składka zdrowotna za granicą – rozliczenia międzynarodowe
Pracujesz w innym kraju Unii Europejskiej? Zasady ubezpieczenia zdrowotnego reguluje rozporządzenie o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Generalnie składki płacisz w kraju, gdzie faktycznie pracujesz, a dokumentem potwierdzającym Twoje ubezpieczenie jest formularz A1.
Jeśli pracujesz zdalnie dla zagranicznego pracodawcy, ale mieszkasz w Polsce, możesz być zobowiązany do opłacania składki zdrowotnej w Polsce. Takie sytuacje wymagają indywidualnej analizy, dlatego warto skonsultować się z doradcą podatkowym lub specjalistą ZUS.
Co się stało z zapowiedzianą reformą?
Przedsiębiorcy liczyli na znaczące zmiany w obliczaniu składki zdrowotnej od 2026 roku. Projektowana ustawa przewidywała dwuelementową podstawę wymiaru składki: część zryczałtowaną (9% od 75% minimalnego wynagrodzenia) oraz część urealnioną (dodatkowe 4,9% od nadwyżki ponad 1,5-krotność przeciętnego wynagrodzenia).
Dla wielu przedsiębiorców byłaby to znacząca ulga, szczególnie dla tych z niższymi dochodami. Niestety, w grudniu 2024 roku Prezydent zawetował tę ustawę, argumentując potrzebę dalszych konsultacji społecznych. W rezultacie w 2026 roku obowiązują dotychczasowe, często krytykowane zasady.
Projektowana reforma zakładała również likwidację możliwości odliczania składek dla przedsiębiorców na podatku liniowym i ryczałcie, co spotkało się z silnym sprzeciwem środowisk biznesowych.
Jak sprawdzić, czy jesteś ubezpieczony?
Możesz to zweryfikować na kilka sposobów. Najszybsza metoda to elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej (ePUAP), gdzie po zalogowaniu się profilem zaufanym sprawdzisz status swojego ubezpieczenia.
Drugim rozwiązaniem jest kontakt z ZUS – przez portal PUE ZUS (Platforma Usług Elektronicznych) lub telefonicznie pod numerem 22 560 16 00. ZUS prowadzi ewidencję wszystkich ubezpieczonych i przekazuje te dane do NFZ.
Możesz też bezpośrednio skontaktować się z Narodowym Funduszem Zdrowia przez infolinię 800 190 590 (połączenie bezpłatne) lub osobiście w oddziale wojewódzkim NFZ.
Konsekwencje braku ubezpieczenia
Co się stanie, jeśli nie opłacisz składki zdrowotnej? Nadal możesz korzystać ze świadczeń medycznych finansowanych przez NFZ – w Polsce nikt nie zostanie bez opieki medycznej z powodu zaległych składek. Jednak ZUS będzie naliczał odsetki od nieopłaconych składek i może wszcząć egzekucję komorniczą.
Jeśli prowadzisz działalność gospodarczą i nie zgłosiłeś się do ubezpieczenia, możesz otrzymać decyzję wymiarową ZUS za okres nawet 5 lat wstecz. To oznacza potencjalnie ogromne zadłużenie – nie tylko składki za minione lata, ale też wysokie odsetki.
Porównanie z innymi krajami Europy
Polski system składek zdrowotnych znacząco różni się od rozwiązań stosowanych w innych krajach Unii Europejskiej. W Niemczech składka zdrowotna wynosi średnio 14,6% dochodu, ale jest dzielona równo między pracownika i pracodawcę. W Holandii obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne to stała składka miesięczna (około 130 euro) plus składka uzależniona od dochodu, ale z górnym limitem.
We Francji system jest jeszcze bardziej złożony – łączy składki obowiązkowe z dobrowolnymi ubezpieczeniami komplementarnymi. W Wielkiej Brytanii służba zdrowia NHS jest finansowana głównie z podatków, a nie z odrębnych składek zdrowotnych.
Polska wyróżnia się tym, że składka zdrowotna nie ma górnego limitu – im więcej zarabiasz, tym więcej płacisz, co w przypadku przedsiębiorców z wysokimi dochodami może oznaczać kilka, a nawet kilkanaście tysięcy złotych miesięcznie.
Praktyczne kalkulatory i narzędzia
Chcesz dokładnie obliczyć swoją składkę zdrowotną? ZUS udostępnia na swojej stronie internetowej kalkulator składek, który pomoże Ci w wyliczeniach. Wprowadzasz dane o swoich dochodach i formie opodatkowania, a system automatycznie wyliczy należną składkę.
Wiele portali dla przedsiębiorców oferuje również własne kalkulatory – warto z nich korzystać, ale pamiętaj, żeby zawsze weryfikować wyniki w oficjalnych źródłach. Programy księgowe, takie jak ifirma, Wfirma czy inFakt, również mają wbudowane moduły do automatycznego obliczania składek zdrowotnych.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojej sytuacji, bezpłatne porady prawne możesz uzyskać w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej działających w każdym powiecie. To usługa finansowana przez państwo, dostępna dla wszystkich obywateli.
Co dalej ze składką zdrowotną?
Choć zapowiedziana reforma nie weszła w życie, temat składki zdrowotnej nadal pozostaje gorący. Organizacje przedsiębiorców, w tym Związek Przedsiębiorców i Pracodawców, Business Centre Club czy Konfederacja Lewiatan, nieustannie apelują o zmiany systemowe. Ich główne postulaty to przywrócenie możliwości odliczania składki od podatku oraz wprowadzenie górnego limitu składki.
Ministerstwo Zdrowia zapowiada kontynuację prac nad reformą, ale na razie brak konkretnych dat czy projektów legislacyjnych. Dla przedsiębiorców oznacza to konieczność dalszego funkcjonowania w obecnym systemie i planowania budżetu z uwzględnieniem wysokich obciążeń składkowych.
Warto śledzić oficjalne komunikaty na stronach Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Finansów oraz ZUS, gdzie pojawiają się wszystkie aktualne informacje o zmianach w przepisach dotyczących składki zdrowotnej.
Na co zwrócić uwagę w 2026 roku
Najbliższe miesiące przyniosą kilka istotnych momentów dla osób opłacających składkę zdrowotną. W styczniu 2026 GUS opublikuje przeciętne miesięczne wynagrodzenie z IV kwartału 2025 roku – to kluczowa informacja dla ryczałtowców, którzy dopiero wtedy poznają dokładne kwoty swoich składek.
Przedsiębiorcy powinni szczególnie uważać na terminy płatności składek – składka za dany miesiąc musi być opłacona do 20. dnia następnego miesiąca (a jeśli ten dzień przypada na dzień wolny od pracy, to do najbliższego dnia roboczego). Opóźnienia skutkują odsetkami.
Jeśli planujesz zmianę formy opodatkowania, pamiętaj, że możesz to zrobić jedynie na początku roku podatkowego. Wybór między skalą podatkową, podatkiem liniowym czy ryczałtem znacząco wpływa na wysokość składki zdrowotnej, dlatego warto dokładnie przeanalizować warianty z pomocą księgowego lub doradcy podatkowego.
Warto również monitorować swój status ubezpieczenia – szczególnie gdy zmieniasz pracę, rozpoczynasz lub kończysz działalność gospodarczą, czy przechodzisz na emeryturę. Każda taka sytuacja wymaga dopełnienia formalności w ZUS, aby zachować ciągłość ubezpieczenia.
Źródła:
[1] Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2004 nr 210 poz. 2135)
[2] Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2024 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2025 roku (Dz.U. 2024 poz. 1438)
[3] Zakład Ubezpieczeń Społecznych – www.zus.pl – informacje o składkach zdrowotnych
[4] Główny Urząd Statystyczny – www.stat.gov.pl – dane o przeciętnym wynagrodzeniu
[5] Narodowy Fundusz Zdrowia – www.nfz.gov.pl – zasady ubezpieczenia zdrowotnego
